Gert-Jan Krol
Poliservice met Equip

Pensioen is flexibeler dan veel mensen denken, zowel in hoe je het opbouwt als hoe je het later laat uitkeren. Of je nu 35 bent en net begint met zelf extra pensioen opbouwen, of 62 bent en concrete keuzes moet maken over de uitkering van je pensioen: het loont om je op tijd te verdiepen in de mogelijkheden. In dit artikel nemen we je mee door beide kanten.

Zelf extra pensioen opbouwen

Niet iedereen bouwt automatisch voldoende pensioen op via de werkgever. Gelukkig zijn er goede mogelijkheden om zelf bij te sparen. De meest toegankelijke is het openen van een derde pijler pensioenrekening, ook wel een ‘lijfrenterekening’ genoemd.

Een derde pijler pensioenrekening is een speciale spaar- of beleggingsrekening waarmee je aanvullend pensioen opbouwt. Je inleg is aftrekbaar van je inkomen in box 1. Daar zit wel een grens aan. Die grens heet je jaarruimte. Verder wordt het opgebouwde vermogen niet belast in box 3. Er geldt één belangrijke spelregel: het geld staat vast tot je pensioenleeftijd.

Hoe kun je zelf pensioen opbouwen?

Stap 1: Bereken je jaarruimte

Voordat je geld stort op je pensioenrekening, moet je weten hoeveel je mag inleggen. Dat is je jaarruimte, afhankelijk van je bruto inkomen en je pensioenopbouw via de werkgever. Gebruik de rekentool van de Belastingdienst of overleg met een financieel planner. Heb je in de afgelopen 10 jaar je jaarruimte niet benut? Dan kun je die alsnog toevoegen. Deze jaarruimte van de afgelopen jaren samen wordt ‘reserveringsruimte’ genoemd.

Stap 2: Kies een aanbieder

Er zijn drie categorieën aanbieders:

• Traditionele banken: stabiel en vertrouwd, maar vaak hogere kosten en minder flexibiliteit.

• Pensioenbanken: gespecialiseerde partijen die volledig digitaal werken en zich richten op passief beleggen via indexfondsen. Transparant en kostenefficiënt.

• Vermogensbeheerders: langetermijnbeleggen met een passieve strategie; sommige bieden ook persoonlijke begeleiding.

Stap 3: Rekening openen, storten en aangifte doen

Bij de meeste aanbieders open je digitaal een rekening met je identiteitsbewijs, BSN en bankrekeningnummer. Vaak heb je binnen enkele minuten je rekening geopend.

Stap 4: Storten

Nadat je je pensioenrekening hebt geopend kun je in één keer de volledige jaarruimte inleggen of maandelijks een vast bedrag automatisch overboeken. Wil je het belastingvoordeel dit jaar benutten, dan moet het geld vóór 31 december op je rekening staan.

Stap 5: Aangifte inkomstenbelasting

Tot slot vul je je inleg in bij 'Uitgaven voor inkomensvoorzieningen' in je belastingaangifte en ontvang je het voordeel als teruggave of verlaging van de te betalen belasting.

Uitkeren van pensioen

Als je pensioenleeftijd in zicht is, is het verstandig om je op tijd te informeren over de mogelijkheden en keuzes over het uitkeren van je pensioen.

Hoe laat je het uitkeren?

Heb je pensioen opgebouwd - via de werkgever, jezelf, of allebei - dan is de volgende vraag hoe je je pensioen laat uitkeren. Ook daar heb je meer keuzes dan je misschien denkt, en die keuzes kunnen grote gevolgen hebben voor je inkomen en levensstijl.

Hoog-laag pensioen

Bij een hoog-laag pensioen ontvang je in de eerste jaren na pensionering meer inkomen, daarna daalt het bedrag. Dit is aantrekkelijk als je in de beginfase van je oude dag actief wilt zijn en meer wilt besteden. Maar let op: later ontvang je minder, terwijl zorgkosten juist kunnen oplopen. Deze optie past het beste bij mensen met extra buffers of andere inkomstenbronnen.

Variabele pensioenuitkering

Bij een variabele uitkering blijft een deel van het pensioen belegd. Dat betekent kans op een hoger pensioen op de lange termijn en betere bescherming tegen inflatie. De keerzijde: je inkomen schommelt mee met de beleggingsresultaten. Deze optie past bij mensen die vertrouwd zijn met beleggen en kunnen omgaan met onzekerheid.

Pensioen vervroegen of uitstellen

Eerder stoppen klinkt aantrekkelijk, maar heeft duidelijke financiële gevolgen: je pensioen wordt over meer jaren verdeeld, je bouwt minder op en je ontvangt mogelijk tijdelijk geen AOW. Uitstellen werkt precies andersom: de uitkering wordt over minder jaren verdeeld, waardoor het maandbedrag hoger uitvalt. Dit past bij mensen die graag doorwerken of een inkomensverschil met een jongere partner willen overbruggen.

Welke combinatie past bij jou?

Er is geen standaardoplossing. Hoog-laag past bij een actieve start van je oude dag; variabele uitkering bij mensen die kunnen omgaan met schommelingen; vervroegen bij wie eerder wil stoppen met werken; uitstellen bij wie juist nog een aantal jaar wil doorwerken. Deze keuzes zijn bovendien te combineren; juist die samenhang maakt het waardevol om ze niet los te bekijken.

Conclusie

Pensioen gaat niet alleen over geld. Het raakt rust, vrijheid en zekerheid. Of je nu nog aan het opbouwen bent of al nadenkt over uitkeren: begin op tijd om jezelf te informeren, zet de stappen één voor één en laat je niet verrassen door keuzes die je ook had kunnen voorbereiden.